Quero aplicar a miña ciencia á lingua para pintar a face do noso maior ben colectivo: o galego







luns, 7 de agosto de 2017

"Los defectos del lenguaje en Galicia y en la provincia de León" (1870, 1909) de Emilio Álvarez Giménez ou como nos aproximarmos indirectamente da oralidade galega de finais do século XIX

por Xosé Manuel Sánchez Rei, no Terra e Tempo:

O galego de finais do século XIX e dos inicios da centuria seguinte daba mostras de estar menos interferido pola lingua foránea.

A igualdade xurídica do galego

por Xoán Antón Pérez Lema, no Sermos Galiza:
O Tribunal Superior de Xustiza valenciano ven de anular parcialmente unha normativa regulamentaria da Generalitat que privilexiaba o ensino en catalán (alí chamado oficialmente valenciano) por mor da súa grave minorización fronte ao castelán.

luns, 31 de xullo de 2017

Ribadeo indiano

comunicado de ProLingua:

Soubemos pola prensa nesta nosa asociación que os grupos municipais do PSOE e do PP censuraron que se usase o idioma galego nos actos do Ribadeo Indiano. Segundo recolle La Voz de Galicia, unha representante política do PSOE cualificou de “falta de delicadeza” que o Alcalde de Ribadeo utilizase o noso idioma perante do embaixador de Arxentina, que asistiu aos actos.

mércores, 26 de xullo de 2017

Irse!

por María Canosa en La Voz de Galicia:

Cada vez que hai un cambio nas normas do galego, queixámonos. Non só iso, é que aproveitamos para dicir que nos tolean da cabeza e que así non hai quen fale galego. Ah! Xa non sabemos que dicir! Gracias/Grazas. Ala, torzo o bico e non o falo. Punto. Acabouse. Que tanta lea e tanto conto... Non falamos galego e punto.

venres, 21 de xullo de 2017

Homenaxe a Fernández Morales en Cacabelos

por Xosé-Henrique Costas González, nas Voces de ProLingua:

O pasado sábado 17 de xuño fomos a Cacabelos a unha xornada de homenaxe ao brigadeiro e poeta Antonio Fernández Morales, autor dos monumentais Ensaios Poéticos en Dialecto Berciano (1861) co gallo do segundo centenario do seu nacemento (1817). Aproveitábase o lanzamento dun libro con contributos ao poeta e rendíaselle así homenaxe nese bicentenario. Os actos foran programados e organizados polo Grupo As Médulas pola Defensa da Lingua, asociación da que é coudel o berciano-mazaricán Manuel González Prieto, e consistían nunha serie de lecturas de poemas, cancións sobre letras do poeta e intervencións de autoridades e estudosos da obra do autor, para rematar coa presentación do novo libro sobre Morales.

martes, 11 de xullo de 2017

Harmónico ou idiota?


Este cartel recibe a todos os que entran nas piscinas municipais da Estrada. Creo que sobran os comentarios.

luns, 10 de xullo de 2017

Plurilingüismo de silveira

por Valentina Formoso, nas Voces de ProLingua:

Irene ten cinco anos, naceu e vive en Barcelona. A nai fálalle catalán e o pai galego. Está escolarizada en Barcelona en catalán, tamén ten aulas de castelán e de inglés. Nai e pai coñecéronse en Inglaterra onde viviron e traballaron máis de dez anos. Dominan o inglés perfectamente pero nin se lles pasou pola cabeza falarlle nesa lingua tan internacional (pero que non é materna, nin paterna) á rapaza na casa, nin sequera castelán. Ela fala a lingua de Cervantes sen problema cando o precisa. E xa non mestura nunca os códigos, pero facíao cando era máis pequena, igual ca o fai aínda o seu irmán, Darío. Ninguén se preocupa, o plurilingüismo inclusivo está servido.

xoves, 6 de xullo de 2017

Galicia, ante o seu espello cartográfico

por Xesús Fraga, en La Voz de Galicia:


Hai mapas que ademais de representar un territorio chegan a erixirse nun dos seus símbolos. Un caso paradigmático é a Carta Geométrica de Galicia que en 1834, tras 17 anos de traballo, rematou o xeógrafo e matemático Domingo Fontán. Non só foi un traballo pioneiro que marcou un fito cartográfico e sobre o que se basearon dende estradas ata o ferrocarril, senón que o seu encontro situou a non poucas persoas ante o espello de Galicia. Cunqueiro atopouno de mozo no Instituto de Lugo: «Allí estaba mi tierra, la tierra de mi vocación y mis días, la tierra temporal y la eterna, la tierra que mi lengua -la tierra de mi oscuro acento labrego- necesitaba para soñar». Case dez anos despois, Ramón Otero Pedrayo publicaba Arredor de si, a gran novela da Xeración Nós, e na que o seu protagonista, Adrián Solovio, leva o mapa de Fontán ao leito de morte dun parente. Unha fascinación que se mantén hoxe: Miguel-Anxo Murado emprega como fío condutor do ensaio Otra idea de Galicia a Fontán, de quen Marcos Calveiro escribiu unha biografía novelada.

martes, 4 de xullo de 2017

O idioma na cuneta

por Xosé Antón Laxe Martiñán, nas Voces de ProLingua:


Fóra opinións testemuñais ou falsamente afalagadoras (parece que pasou un século pola lingua estes últimos anos), ese labor de acabación lenta do idioma encontra nos lugares a priori máis insospeitados (prensa, institucións publicas…) o alento que lle cómpre para continuar.

sábado, 1 de xullo de 2017

E fixemos a luz!

Andaba á procura dalgún libro para ler no verán. Así que din un paseo polos andeis da biblioteca do centro. Fun botar a man a un libriño (non chega aos 20 cm de altura) sen moita confianza. Estiven por devolvelo ao seu lugar, pero finalmente leveino conmigo. Posiblemente non chegara a lelo. Con todo, boteille un ollo; as primeiras liñas:
A noite do 7 de xaneiro de 1610 á cambiar o mundo. Ninguén o sabía daquela, mas non tardarían en notarse as consecuencias. Galileo Galilei, profesor de xeometría mecánica e astronomía da Universidade de Padua, dirixiu o sue telescopio ao ceo...
e o libro non chegou ao verán. Remateino antes do claustro de final de curso.
E fixemos a luz! (USC, 2015), escrito polo profesor da Área de Óptica da USC, Salvador Bará, preséntase como unha peuena contribución ás celebracións do Ano Internacional da Luz 2015 pero é moito máis, é unha relucente alfaia do baúl da divulgación científica.
E de que trata o libro de Bará? Se dixeramos que só trata da luz, estariamos dando unha afirmación verdadeira, pero moi incompleta. No primeiro capítulo, por exemplo, céntrase na luz como fonte esencial do descubrimento científico, en particular do astronómico. Chámanlle revolución copernicana, pero deberían chamarlle revolución galileana. Bará relata con pericia os primeiros descubrimentos feitos co telescopio debidos a Galileo, e que cargaban de argumentos e evidencias un xeocentrismo que ata o momento era permitido por declararse como ferramenta imaxinaria que garantizaba un moi bo axuste nos cálculos astronómicos. Aquí enxergamos unha característica de todo o libro de Bará pois nótase que o autor leu as fontes orixinais e sabe contarnos o máis interesante das mesmas.
Tamén se relata como se chegou a medir a velocidade da luz, todo un fito na historia da ciencia. Neste punto, e nalgún outro, botei en falta algún esquema. Non porque non se expliquen as cousas o suficientemente ben, senón porque se menoscaba a capacidade divulgativa da obra. Con todo, a narración é esplendorosamente clara. Velaquí unha segunda característica da obra que quería destacar.
O que segue é o experimento de Young, a análise espectrográfica e a sorprendente posibilidade de poder determinar a composición das estrelas mediante a luz que emiten, a luz como onda electromagnética, a luz vista desde a perspectiva da mecánica cuántica... Unha aventura histórica apaixonante. Canto máis avanzamos cara o momento actual a linguaxe cárgase cada vez máis con referencias matemáticas. Así conséguese un relato sen analoxías que poden despistar. Estamos ante unha obra de divulgación moi fiel ao coñecemento científico, sen inexactitudes. Isto é moi difícil de conseguir, mas en E fixemos a luz! temos un exemplo maxistral de como facelo. Velaquí  outra calidade deste texto.
Hai un capítulo adicado ás aplicacións terapéuticas da luz, especialmente para tratamentos oftalmolóxicos. E, como non!, tamén hai un lugar para tratar a contaminación luminosa, que esborralla os ceos nocturnos, é moi  onerosa, innecesaria, síntoma de incultura e con efectos negativos demostrados na saúde e na ecoloxía. Reivindícase, xa que logo, tanto poder ver un ceo estrelecido ao mirar cara arriba como unha terra chea de lucecús cando miramos para abaixo.
Estamos fronte a unha cousa realmente rara. Non é rara por ser unha publicación de divulgación científica, senón que o é pola lingua na que está escrita. Vén sendo como os lucecús nas nosas noites.
No relato bíblico do Xénese o mundo comenza a existir cando "Deus dixo: fágase a luz; e fíxose". Nestroutro pequeno manual cóntasenos como a inventiva, o traballo e o esforzo humanos foron os que realmente fixeron a luz.

xoves, 29 de xuño de 2017

Produto do país



O alumnado de 1º C do curso 2015-16 (sí está ben escrito, 21015-16) do IES Manuel García Barros (A Estrada), dirixidos pola, daquela a súa titora, Marisa Otero, gañaron un premio outorgado pola Asociación Cultural Xermolos. O traballo premiado é este vídeo musical, cargado de alegría, humor e mensaxes positivas. 
A que non sabedes cal é o mellor produto do país? Pois si, é iso que estabas pensando: a lingua galega. Consúmea.
E parabéns polo premio!




mércores, 28 de xuño de 2017

Un par de revistas dos ENDL

Quixera compartir con todos vós un par de revistas dos Equipos de Normalización, un par de exemplos, un par de escolmas ou resumes do traballo feito nestes centros durante todo o ano. Un labor inmenso, pouco recoñecido, incluso desprezado. Efectivamente, desprezado pola Adminstración, que mantén ano tras ano unha convocatoria de axudas aos ENDL, cutre no aspecto económico e insultante no aspecto loxístico pois se por unha banda a cantidade asignada mantense no máis duro dos recortes de hai 6 anos, por outra a convocatoria é tan tardía que non se resolve ata o mes de xuño, cando xa non é posible realizar actividade ningunha. Grazas outra vez á Secretaría Xeral de Política Lingüística.
A primira das revistas é a do ENDL do IES Antón Losada (A Estrada):



A segunda é a do ENDL do IES Aquis Celenis (Caldas de Reis). Botádelle un ollo, pódense ideas e sacar aspectos moi positivos das dúas.

martes, 27 de xuño de 2017

De todas, ti es a preferida



Levei unha moi agradable sorpresa ao bater con este vídeo do que foi o meu centro, o CPI Don Aurelio Marcelino Rey García (Cuntis). Cada ano son máis as linguas que están presentes no centro e nesta peza audiovisual faise un percorrido polas historias de todos aqueles que se achegaron a Cuntis na procura dunha oportunidade vital. Detrás de cada historia hai outra lingua, pero sempre estará presente unha, a preferida.
Moi boa idea, e un gusto vela.

venres, 23 de xuño de 2017

Como se usa o microscopio?



Como me gustan estes traballos que visibilizan a ciencia en galego! Un pasiño más que pon e evidencia a política lingüística da Consellaría de Educación, especialmente o funesto decreto do pllurilingüismo que destrozou os poucos avances que se produciran na normalización lingüística no ensino.
Trátase dun vídeo titorial realizado polo alumnado de 1º de bacharelato do IES Poeta Díaz Castro (Guitiriz) no que amosan varios aspectos relacionados co microscopio óptico: partes, enfoque dunha mostra, uso do obxectivo de inmersión e mantemento e precaucións no seu uso.

mércores, 21 de xuño de 2017

Ao coidado da directora do CEIP Santa Irene, Porto do Son

por Carlos Callón, no Sermos Galiza:

Señora directora:Tiven coñecemento a través das redes sociais dunha carta, asinada por vostede no pasado 6 de xuño, na cal xustifica que se lle desconten puntos a unha alumna de primaria por usar "Galiza" no caderno e nun exame da materia de Ciencias Sociais.